Canada: F-35 dossier liep grondig fout

Dossier F-35: Een lange historie

Het F-35 dossier zorgde voor heel wat controverse in Canada, jaren aan een stuk. Het dossier werd in de media een nationaal ‘schandaal’ en ‘fiasco’ genoemd. Zo steeg de prijs van 14,7 miljard Canadese dollar tot maar liefst 71 miljard Canadese dollar. De procedure was duidelijk vooringenomen, de keuze voor de F-35 werd reeds helemaal in het begin gemaakt. Uiteindelijk werd de aankoopprocedure geannuleerd, en begon de procedure opnieuw. Hieronder een tijdslijn van de verschillende fases in het dossier:

1997 Canada stapt mee in de ontwikkelingsfase van de F-35 gevechtsvliegtuigen
2006 De Canadese luchtmacht concludeerde dat de F-35 het meest kostenefficiënte gevechtsvliegtuig was om de Canadese noden in te willigen. Nochtans was er op dat moment slechts 1 testmodel en was er geen enkel bewijs dat het toestel goedkoop zou zijn om mee te vliegen. Defensie zelf had een duidelijke, en sterke voorkeur voor de F-35.
2008 Op 12 mei 2008 kondigde de Canadese Defensie aan dat de CF-18 vloot vanaf 2017 aan vervangen toe zou zijn.
2009 Defensie vroeg de Conservatieve regering toestemming om de F-35’s aan te kopen, maar dit werd geweigerd.
2010 Conservatieve Defensieminister Peter MacKay stelt dat Canada de F-35 zal aankopen. 90 minuten later kondigt hij aan dat hij zich versproken heeft en dat er een open competitie zal volgen. 6 weken later kondigde hij alsnog aan dat Canada 65 F-35’s zou aankopen. De regering voorziet hiervoor 9 miljard USD. De media verwijst naar de F-35 als ‘The flying credit card – with no prefixed spending limit’.

 

Zowel Boeing als Dassault stelden dat er geen eerlijke concurrentie was. Volgens beide zou hun toestel voldoen aan de Canadese noden, maar werden er nooit details opgevraagd. In december 2010 boden Eurofighter en Saab hun toestellen veel goedkoper aan dan de F-35, maar de Canadese overheid zei dat de F-35 de beste veiligheidsgaranties bood voor hun piloten.

18 nov 2010 Het Parlement houdt een debat over de motie (Liberalen) om de procedure meteen stop te zetten (®Motie)
Midden januari 2011 Ondanks verschillende aankondigingen van vertraging van de F-35 en de hogere kostprijs blijft de Canadese overheid dit vliegtuig sterk verdedigen. Ze verwijzen vaak naar de annulering door de Liberale partij van de EH-101 helikopters uit 1993.
Maart 2011 De Rekenkamer stelt dat het F-35 programma 30 miljard Canadese dollar zal kosten. De nationale Defensie had de prijs op 14,7 miljard geraamd. Minister van Defensie Peter MacKay reageert dat annuleren het leven van piloten in het gedrang kan brengen (al begrijpt niemand hoe).
13 maart 2012 Minister van Defensie Julian Fantino bevestigt dat Canada in het programma blijft maar dat andere opties worden onderzocht. Dit is een keerpunt in de communicatie naar aanleiding van de vele berichten over hoge kosten en technische problemen van de toestellen.
3 april 2012 De Auditor General of Canada bekritiseerd de regering omwille van de oneerlijke concurrentie in het dossier en de zwaar onderschatte kost. De regering besloot hierop om de verantwoordelijkheid weg te halen bij het departement Defensie. Het project wordt vanaf dan opgevolgd door ‘the Public Works and Government Services Canada’.  Alle F-35 investeringen werden bevroren.
5 april 2012 Blijkt dat de regering al maanden wist dat de kost voor de vliegtuigen het dubbel zou zijn dan voorzien. De regering heeft het Parlement en de bevolking, valse informatie gegeven. Het schandaal groeit. De regering dreigt het vertrouwen kwijt te geraken.
8 april 2012 Defensieminister Peter MacKay stelt dat er een verschillende interpretatie was van de totaalkost en dat er nog geen geld is uitgegeven. De procedure nu stopzetten zou wel betekenen dat tijd verloren gaat en dat industrie contracten kunnen verliezen.
9 april 2012 De regering wordt ervan beschuldigd 79 vliegtuigen te willen kopen in plaats van de voorziene 65. Men zou daartoe de aankoop opsplitsen om de kosten te verbergen.
28 april 2012 Nieuw lek: de regering had 2 documenten: 1 intern met hogere kostencijfers en 1 extern met lagere cijfers.
Mei 2012 Alan Williams publiceert een boek over de F35 procedure: “Canada, Democracy and the F-35”. Hierin stelt hij dat Defensie éérst het toestel koos, en daarna alle documenten op maat van dit toestel schreef.
24 mei 2012 Ondanks het feit dat de regering stelt dat de procedure wordt opengetrokken naar andere kandidaten, kondigt Lockheed Martin aan dat Canada de F-35 zal kopen.
Juni 2012 Nieuw lek: documenten tonen aan dat Defensie in 2011 wist dat de F-35 niet tijdig kon worden geleverd om de CF-18 vloot te vervangen.
September 2012 KPMG wordt aangesteld om een audit uit te voeren in verband met de kosten. Op 6 december lekt The National Post dat het KPMG rapport aanwijst dat de full program cost 45 miljard Canadese dollar zal zijn, het dubbele van de kostprijs die de regering steeds aangaf.
12 december 2012 De regering heeft het verslag van KPMG vrij, de kost loopt inderdaad op tot 45,8 miljard CAD. Gelijktijdig werd een rapport van de defensie industrie gepubliceerd, dat aantoont dat de Canadese industrie 9,8 miljard CAD kan terugverdienen, véél lager dan de kost van 45mia dus. De regering geeft aan ook andere kandidaten te overwegen (Saab, Dassault, Boeing en Eurofighter) en te bekijken wat de kost is om de levensduur van de CF-18 vloot te verlengen.
December 2012 Voormalige Defensiegeneraal Alan Williams stelt dat de regering blijft focussen op de ‘stealth’ capaciteit, en helemaal niet nadenkt over de eigenlijke noden van Canada. Zo komt automatisch terug bij de F-35 uit. Het is één grote spinningoperatie.
25 Januari 2013 Dassault, Boeing, Lockheed Martin, Saab en EADS krijgen een surveyvraag van de Canadese regering.
April 2013 Lockheed Martin laat weten dat de kost per toestel stijgt met 10mio USD per stuk. Wel beginnen ze ook campagne te voeren, bijvoorbeeld op bussen in Canada.
Mei 2013 Saab weigert deel te nemen aan de vervangingsprocedure.
Augustus 2013 Een onafhankelijke audit voorspelt dat de prijs per toestel intussen 95,2 miljoen USD zal zijn in plaats van de voorziene 75, en de recent door Lockheed aangekondigde 85 miljoen.
September 2013 De voorziene lifetime cost van de vloot is gestegen tot 71 miljard Canadese Dollar (ip 30!). Lockheed Martin laat weten dat de Canadese industrie 10,5 mia aan contracten zal verliezen indien de regering niet voor de F35 kiest.
27 oktober 2014 De Amerikaanse Luitenant-Generaal Chris Bodgan laat weten dat Canada 4 F-35 toestellen heeft aangekocht. De regering ontkent dit.
September 2015 Onderzoeker Michael Byers schrijft een rapport over de F-35 procedure in Canada betreffende de inflatie, olieprijs en hogere toestelkosten. Hij komt tot de conclusie dat Canada slechts 54 in plaats van 65 vliegtuigen kan veroorloven. Een andere optie zou zijn: een minder duur toestel aankopen. Het budget optrekken is onrealistisch, gezien de regering van premier Harper enorm had bespaard op het defensiebudget.
19 oktober 2015 De Liberal Party onder Justin Trudeau wint de verkiezingen en laat de aankoop van F-35 toestellen annuleren. Een nieuwe transparante procedure wordt uitgeschreven.

 

Geef een reactie

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *